ระบบควบคุมลิฟท์คืออะไร? Elevator Access Control ทำงานยังไง?
ในอาคารที่มีคนเข้าออกจำนวนมาก เช่น คอนโด สำนักงาน หรือโรงแรม “การขึ้นลิฟท์ไปกดชั้นได้ทุกชั้น” อาจกลายเป็นช่องโหว่ด้านความปลอดภัยได้โดยไม่รู้ตัว ระบบควบคุมลิฟท์ หรือ elevator access control, lift access control จึงถูกนำมาใช้เพื่อ “จำกัดสิทธิ์การกดชั้น” ตามตัวตนผู้ใช้งาน บทความนี้ Dgate จะอธิบายว่า ระบบควบคุมลิฟท์คืออะไร แล้ว ระบบ access control ลิฟท์ ทำงานอย่างไร ต้องมีอุปกรณ์อะไรและรูปแบบการติดตั้งที่นิยมในงานจริงเป็นอย่างไร
ระบบควบคุมลิฟท์ (Elevator Lift Control) คืออะไร?
ระบบควบคุมลิฟท์ หรือที่หลายคนเรียก elevator control system / lift control คือ ระบบที่ “ควบคุมสิทธิ์การเรียกลิฟท์และการกดชั้น” โดยผูกกับการยืนยันตัวตนของผู้ใช้งาน
มีเป้าหมายหลัก ดังนี้
- จำกัดไม่ให้บุคคลที่ไม่เกี่ยวข้องขึ้นไปยังชั้นพักอาศัย, ชั้นสำนักงาน, ชั้นเซิร์ฟเวอร์
- ลดความเสี่ยงการบุกรุก, การตามขึ้นลิฟท์ (tailgating) และเหตุไม่พึงประสงค์ในพื้นที่ปิด
- ทำให้การจัดการสิทธิ์เป็นระบบ เช่น พนักงาน, ลูกบ้าน, แม่บ้านหรือผู้มาติดต่อ แยกกันชัดเจน
ระบบนี้ใช้ร่วมกับอะไรได้บ้าง?
- บัตร RFID
- สแกนใบหน้า (Face Scan)
- PIN
- QR
- Mobile credential (แอปหรือมือถือ)
Elevator Access Control ทำงานยังไง?
ภาพรวมของ lift access control จะเป็นการ “ยืนยันตัวตนก่อนกดชั้น” แล้วให้กดได้เฉพาะชั้นที่มีสิทธิ์
- ผู้ใช้ “ยืนยันตัวตน” ที่หน้าแผงอ่าน (บัตร,สแกน,รหัส)
- ระบบส่งข้อมูลไปยัง controller lift / lift access controller
- Controller ตรวจสิทธิ์ว่าผู้ใช้นั้น “ขึ้นได้ชั้นไหน”
- แผงปุ่มกดชั้นจะ
- กดได้เฉพาะชั้นที่เปิดสิทธิ์ หรือ
- กดได้ทุกปุ่ม แต่ระบบจะอนุญาตจริงเฉพาะชั้นที่มีสิทธิ์ (แล้วแต่การออกแบบ)
***ออฟชั่นเสริม ระบบบันทึก Log เพื่อตรวจสอบย้อนหลัง เช่น เวลา-ตัวตน-ชั้นที่เรียก
อุปกรณ์หลักของระบบ Access control ลิฟท์มีอะไรบ้าง?
หัวใจของโปรเจกต์นี้คือการทำให้ Access Control ลิฟท์ เชื่อม “วงจรปุ่มกดชั้น” ได้อย่างปลอดภัย และไม่กระทบโหมดฉุกเฉินของลิฟท์
1) เครื่องอ่าน (Reader)
ตัวอ่านสำหรับยืนยันตัวตน เช่น
- RFID Reader
- Face Terminal
- Keypad (PIN)
- QR Reader
2) ตู้คอนโทรลลิฟท์ (Lift Access Controller / Controller Lift)
ตู้คอนโทรลลิฟท์ คือ สมองของระบบ ทำหน้าที่รับผลอนุมัติจากระบบ Access แล้วสั่ง “อนุญาตหรือไม่อนุญาต” การกดชั้น
- รองรับจำนวนชั้น/จำนวนลิฟท์ได้ตามสเปก
- มักมี I กับ O หรือรีเลย์เพื่อควบคุมวงจรปุ่มกดชั้น (COP) หรือวงจรเรียกลิฟท์
3) จุดเชื่อมต่อกับตู้คอนโทรลเดิมของลิฟท์
- ต่อเข้าวงจรปุ่มกดชั้น (COP) หรือวงจรเรียกลิฟท์ (ขึ้นกับรุ่นลิฟท์)
- ต้องทำร่วมกับช่างลิฟท์ เพื่อความปลอดภัยและไม่กระทบการรับประกัน
4) ซอฟต์แวร์หรือฐานข้อมูลสิทธิ์
ใช้จัดการ
- ผู้ใช้งาน/กลุ่มสิทธิ์ (Tenant, Staff, Visitor)
- เวลาเข้าออก (Time schedule)
- รายงาน/Log (ถ้าต้องการ)
รูปแบบการควบคุมลิฟท์ที่นิยมเป็นอย่างมาก
ตอบแบบข้อเท็จจริง ได้ดังต่อไปนี้
แบบ “จำกัดการกดชั้น” (Floor Restriction)
แตะบัตรหรือสแกนก่อน แล้ว กดได้เฉพาะชั้นที่มีสิทธิ์
แบบ “เปิดเฉพาะชั้นที่อนุญาตอัตโนมัติ”
ยืนยันตัวตนแล้วระบบ ปลดล็อกปุ่มชั้นที่มีสิทธิ์ ให้ทันที ลดเวลายืนงงหน้าแผง
แบบ “แบ่งโซนและแบ่งเวลาใช้งาน”
ตัวอย่างเช่น พนักงานใช้ได้เฉพาะ 08:00 – 18:00 น. หลังเวลานั้นต้องใช้สิทธิ์พิเศษ
แบบผูกกับ Visitor หรือผู้มาติดต่อ
ออกสิทธิ์ชั่วคราวให้ไป “ชั้นที่นัดหมาย” และหมดอายุอัตโนมัติ ลดปัญหาไปผิดชั้น
สิ่งที่ต้องรู้ก่อนติดตั้ง ระบบควบคุมลิฟท์
เปรียบเทียบการยืนยันตัวตนระหว่าง RFID vs Face vs PIN (สำหรับลิฟท์)
วิธีการ | จุดเด่น | จุดต้องระวัง |
RFID | เร็ว คุ้นเคย ต้นทุนคุมได้ | บัตรหาย/ส่งต่อกันได้ |
Face | ไม่ต้องพกบัตร ลดส่งต่อสิทธิ์ | ต้องดูแสง/มุม/ความเป็นส่วนตัว |
PIN | ไม่ต้องมีบัตร | เสี่ยงบอกต่อรหัส/กดผิด |
สรุป ระบบควบคุมลิฟท์ และ Elevator Access Control
ระบบควบคุมลิฟท์ ช่วยจำกัดสิทธิ์การกดชั้น ลดบุคคลไม่เกี่ยวข้องเข้าถึงพื้นที่สำคัญ ทำงานร่วมกับระบบ Access Control เช่น RFID, Face, PIN, QR หรือมือถือ หัวใจคือ ตู้คอนโทรลลิฟท์ (Lift Access Controller / Controller Lift) ที่สั่งอนุญาตหรือไม่อนุญาตปุ่มกดชั้น ก่อนติดตั้งต้องเช็ก “รุ่นลิฟท์-ตู้คอนโทรลเดิม-โหมดฉุกเฉิน” และทำงานร่วมกับช่างลิฟท์เสมอ